Krytyczna analiza punktów końcowych w badaniach klinicznych

Staffan Svensson i wsp. Surrogate Outcomes in Clinical Trials, LINK: JAMA Int Med. 2013;173:611 Na łamach JAMA Internal Medicine ukazał się komentarz poświęcony zastępczym celom końcowym w badaniach klinicznych (ang. surrogate end-points). Jak piszą jego autorzy, te ostatnie stosowane są często zamiast twardych punktów końcowych, ponieważ umożliwiają prowadzenie mniejszych, krótszych i tańszych prób klinicznych a, jak argumentują często wytwórcy, tym samym pozwalają na szybsze wprowadzenie działających korzystnie leków na rynek. Główną wadą jest jednak to, że zastępcze punkty końcowe nie przekładają się automatycznie na korzyści zdrowotne. Możliwość kontroli nad zastępczym punktem końcowym może sprawiać wrażenie, że proces chorobowy jest opanowany. U podłoża takiego przekonania leży założenie, że reakcje biologiczne są przewidywalne i rozumowanie mechanistyczne pozwala wierzyć, że terapia będzie skuteczna. Przykładem takiego właśnie błędnego rozumowania jest historia milrinonu. Le