Szczepienie dziecka bez obecności rodziców

dr n. prawn. Rafał Kubiak, Zakład Prawa Medycznego Katedry Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Pytanie 1. Czy można zaszczepić dziecko, jeśli zgłosiło się do gabinetu z babcią lub 15-letnim bratem albo opiekunem? Odpowiedź na to pytanie zależy od wieku dziecka oraz statusu prawnego babci lub innego opiekuna. Kwestie dotyczące obecności osób trzecich przy wykonywaniu szczepień (i badań kwalifikacyjnych) reguluje § 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086). Zgodnie z nim, w przypadku dzieci, które nie ukończyły 6. roku życia, szczepienie można przeprowadzić jedynie w obecności osoby sprawującej prawną pieczę na dzieckiem albo jego opiekuna faktycznego. Obecność tych osób nie jest konieczna w przypadku szczepienia dzieci starszych (konieczna jest jednak pisemna zgoda wspomnianych podmiotów). Dla porządku należy przypomnieć, że osobami sprawującymi prawną pieczę nad małoletnim są najczęściej jego rodzice. Jeśli zaś nie przysługuje im władza rodzicielska, sąd powinien ustanowić dla dziecka opiekuna prawnego. Więcej trudności interpretacyjnych rodzi pojęcie "opiekuna faktycznego". Formalnie termin ten posiada swą definicję ustawową, dlatego powinien być jednoznaczny. Jednak zarówno na gruncie dawnego art. 31 ust. 8 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jak i obecnego art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 159), ustawodawca posługuje się ocennymi zwrotami. Zgodnie z zawartym tam określeniem, opiekunem faktycznym jest osoba sprawująca, bez obowiązku ustawowego, stałą opiekę nad pacjentem, który ze względu na wiek, stan zdrowia albo stan psychiczny wymaga takiej opieki. W definicji tej akcentuje się więc przede wszystkim dwa elementy: po pierwsze, osoba nie ma obowiązku ustawowego (czyli nie należy do kręgu przedstawicieli ustawowych, nie jest wię