Klęska założeń nowoczesnej prewencji i leczenia cukrzycy typu 2 w 10-letnim przerwanym badaniu Look AHEAD Zygmunt Trojanowski

Przed kilkoma miesiącami National Heart, Lung, and Blood Institute zatrzymał badanie Look AHEAD (Action for Health in Diabetes, clinicaltrials.gov Identifier: NCT00017953). Główną przyczyną tej zaskakującej decyzji było brak różnicy, co do wskaźników chorobowości i śmiertelności w odniesieniu do sercowo-naczyniowych punktów końcowych (udary, zawały serca) pomiędzy grupą otyłych i bardzo otyłych cukrzyków z typem 2 leczonych intensywnie pozafarmakologicznie według bardzo starannie kontrolowanego protokołu z zaangażowaniem dużej grupy specjalistów od żywienia i aktywności mięśniowej, a grupą z typem 2 pozostających na standardowym leczeniu z zaleceniami co do konieczności schudnięcia, ale bez nadzoru behawioralnego. Dla samych badaczy wyniki były dużym zaskoczeniem i mogą wywołać zespół frustracji u diabetologów mających głębokie przekonanie, że w tym zespole cywilizacyjnym metody behawioralne są najważniejsze. Znamienne i uderzające było to, że spadek stężenia LDL cholesterolu w grupie ILI był mniejszy, aniżeli w grupie DSE (diabetes suport education). Profesor Józef Drzewoski komentując wyniki tego bardzo ważnego dla przyszłości leczenia zespołu metabolicznego z cukrzycą stwierdza: „liczba dużych incydentów naczyniowych i zgonów w obu porównywanych grupach w okresie 11 lat była stosunkowo niska, nie można wykluczyć, że wynikało to z kryteriów włączenia do próby i charakterystyki chorych. Analiza średnich wartości odsetka HbA1c, frakcji lipidowych i ciśnienia tętniczego w momencie przystąpienia do próby sugeruje bowiem, że pacjenci zakwalifikowani do próby nie byli obciążeni bardzo wysokim ryzykiem kardiologicznym”. Drogi Profesorze, jeżeli większość badanych miała HbA1c ≤11%, wysokie ciśnienie tętnicze krwi i dużą oraz bardzo dużą otyłość, to wedle mojej wiedzy byli pacjentami wysokiego ryzyka zawału serca, czy udaru mózgu. Pisze Pan, że „duża redukcja masy ciała może być niekorzystna dla zdrowia”. Redukcji masy ciała o około 10% w grupie stosującej ILI przez pierwsze 12 miesięcy, a po 10 latach redukcja masy ciała utrzymująca się na poziomie 5%, to nie jest contra naturam. Obie przesłanki: mały spadek LDL i 5% redukcja ciężaru ciała pomimo tak wielu nakładów sił i środków przemawiają za wadliwym i nieskutecznym protokołem leczniczego treningu mięśniowego. Również wysoki wskaźnik glikacji HbA1c≤11% na początku obserwacji przemawiają za zadziałaniem fenomenu pamięci metabolicznej, o której w swoim czasie tak przekonywująco Pan pisał. Czyżby klęska założeń nowoczesnej prewencji cukrzycy typu 2? Dotychczasowa prewencja zaburzeń metabolizmu glukozy a po ujawnieniu się choroby leczenie, były oparte na przesłankach racjonalnych, że oto intensywne programy są skuteczniejsze od konserwatywnych i zachowawczych postępowań. W badaniu Look AHEAD w 16 centrach naukowych USA, losowo wyłoniono 5145 chorych z typem 2 cukrzycy (głównie otyli i bardzo otyli) do programu intensywnej interwencji stylu życia, który polegał na radykalnym zmniejszeniu kaloryczności i kompozycji posiłków i zwiększeniu fizycznej aktywności w sposób systematyczny i długotrwały, oparty na kontroli i zaangażowaniu specjalistów. Porównano to ze standardową edukacją i leczeniem. Zaobserwowano niestety tylko przejściową remisję cukrzycy typu 2 po 2, 3 i 4 latach u odpowiednio 9,2%, 6,4% i 3,5% w holistycznym programie intensywnym, a w grupie leczonych tradycyjnie odpowiednio u 1,7%, 1,3% i 0,5%. Nie są to wyniki napawające optymizmem. Co więcej, nie stwierdzono w grupie leczonej nowatorsko i kreatywnie z zaangażowaniem mnóstwa ludzi i pieniędzy, redukcji punktów końcowych zdarzeń sercowo-naczyniowych i badanie przerwano po 10,7 latach, nie widząc sensu jego kontynuowania. Okazało się, zatem, że radykalne formy leczenia i modyfikacji stylu życia wcale nie przynoszą korzystniejszych efektów w prewencji i leczeniu zaburzeń metabolizmu glukozy w stosunku do tradycyjnych, czyli standardowych (postulatywnych). Okazuje si